De Telegraaf, 17 december 2025

Chanoeka is het feest van het licht. Licht als symbool van volharding en verzet. Van geestelijke vrijheid. Van het weigeren te knielen en je identiteit, levenswijze en menselijkheid op te geven, zelfs als de wereld je dat opdraagt Afgelopen zondag eindigde in Sydney de Chanoeka-viering in een bloedbad. Joden moesten dood omdat ze Jood waren. De doodswens richting de Joden klonk ook bij het Concertgebouw in Amsterdam. Ik heb het gehoord. Niet op sociale media. Niet via een livestream. Ik stond erbij, in mijn Mokum. Vierentachtig jaar na de Holocaust. Ik heb ooit vastgezeten in een gevangenis waar je alleen kon vrijkomen door een nekschot te geven aan een medegevangene die al ter dood was veroordeeld. Wie dat deed, belandde voor de rest van zijn leven in een nóg angstaanjagendere gevangenis. Lees verder …